Thứ năm, 12-01-2017 | 14:52 GMT+7

Tặng và nhận quà của quan lại xưa là sự thụt lùi xã hội?

‘Dân tộc đã có nhiều cơ hội phát triển nhưng rồi lại chậm lại, thậm chí thụt lùi chỉ vì những tính cách ưa được biếu quà và nịnh hót.... Đó là bài học chưa bao giờ được tiếp nhận’, nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng.

Mới đây, các Bộ, ngành đã có quy định không biếu quà Tết lãnh đạo năm 2017. Với mỗi người dân Việt, biếu quà hay nhận quà không có gì lạ lẫm với nhiều mục đích khác nhau.

Tang va nhan qua cua quan lai xua la su thut lui xa hoi?
Văn hóa tặng quà có liên quan mật thiết tới sự nịnh hót, khúm núm.

Vì sao lại có văn hóa nhận và biếu quà? Và vì sao biếu và nhận quà lại liên quan mật thiết tới sự nịnh hót hay khúm núm? Nguyên nhân do đâu? Điều này được nhà Phan Cẩm Thượng lý giải trong cuốn “Văn minh vật chất của người Việt”.

Trong xã hội người Việt xưa, nịnh hót, xun xoe hay khúm núm là hành vi hay phẩm chất, đôi khi là cả hai, nó cũn rất thông thường ở người Việt. Mặc dù không ai thích như vậy, nhưng ít ai tránh khỏi vì đó là tính cách bản năng mất rồi.

Những người phương Tây sang Việt Nam thế kỷ 17, 18 đã nhận xét rằng, gặp quan lại Việt Nam không thể không có quà biếu. Trao và nhận quà biếu cũng là một tính cách dân tộc có liên hệ mật thiết tới sự nịnh hót, khúm núm nói trên. Biểu cảm như thế nào còn tuy vào hoàn cảnh và con người cụ thể. Hoặc có thể may 2 chiếc áo có 2 vạt khác nhau như truyện dân gian về một ông quan. Lúc gặp quan trên thì mặc áo vạt trước ngắn vì phải cúi mình, lúc gặp dân đen thì mặc áo vạt sau ngắn vì ưỡn bụng vênh vang.

Tang va nhan qua cua quan lai xua la su thut lui xa hoi?
Quan lại thời xưa

Cúi lưng, xoa tay, ngửa mặt đớp lời quan khách, cười nhạt nhưng niềm nở, mắt hấp háy, chân nam đá chân xiêu, luống cuống làm việc nọ xọ việc kia, bưng chén 2 tay, khen ngài dạo này trẻ khỏe, hơi gầy nhưng nom tướng rât phát, than về sự bận bịu của ngài lo việc dân việc nước… Cùng chiều với tính cách nịnh hót là tính cách ưa nịnh hót, thích quà biếu, thích khen thưởng, thích tâng bốc và cũng thích được nghe nói dối và o bế những kẻ tâng bốc mình và không bao giờ chấp nhận phê bình.

Dân tộc đã có nhiều cơ hội phát triển nhưng rồi lại chậm lại, thậm chí thụt lùi chỉ vì những tính cách này. Đó là bài học chưa bao giờ được tiếp nhận.

Lương Lan

(Một phần nội dung được sưu tầm trong cuốn '')

vay tien nhanh