Thứ năm, 12-10-2017 | 19:49 GMT+7

Viện Kinh tế: Ngăn cản Uber, Grab cho thấy tầm hình hạn hẹn

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), ngăn cản Uber, Grab đang cho thấy tầm nhìn chính sách hạn hẹp và chi phối bởi nhóm lợi ích.

Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vừa công bố "Báo cáo kinh tế Việt Nam Quý III" với một vài quan ngại về chính sách. Cơ quan này cho rằng, diễn biến kinh tế quý vừa rồi tiếp tục bộc lộ những vấn đề về cấu trúc dài hạn của nền kinh tế.

Trong đó, do thiếu động lực sáng tạo, giải pháp tăng trưởng thường chú trọng vào yếu tố ngắn hạn, đôi khi đi kèm với mệnh lệnh hành chính, nhằm đạt được mục tiêu tạm thời.

Vì sự sáng tạo bao giờ cũng đi kèm với sự phá hủy công nghệ cũ và những cấu trúc liên quan, lực cản từ sự chống đối của nhóm lợi ích có nguy cơ bị thiệt thòi rất cao. VEPR đưa ra ví dụ điển hình là sức ép gia tăng từ các hãng taxi truyền thống đối với nền tảng công nghệ mới như Uber, Grab.

“Việc các chính quyền địa phương ứng xử mang tính ngăn cản đối với sự phát triển của các công nghệ mới, một mặt cho thấy họ có tầm nhìn chính sách hạn hẹp, mặt khác cho thấy khả năng bị chi phối bởi các nhóm lợi ích trong cấu trúc kinh tế cũ. Điều này phát đi những tín hiệu bất lợi cho sự du nhập công nghệ mới”, bản báo cáo nhận định.

Vien Kinh te: Ngan can Uber, Grab cho thay tam hinh han hen

Một cách phản ứng của taxi truyền thống đối với Uber, Grab thời gian qua.

Nhìn rộng hơn, cấu trúc thể chế kinh tế chưa đủ vững vàng trong tiến trình hội nhập kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh bùng nổ cuộc Cách mạng công nghệ 4.0. Tiến trình cải cách thể chế kinh tế chậm, chưa kích thích được sự sáng tạo đổi mới sâu rộng trở thành nền tảng tăng trưởng lâu dài.

Các nhà nghiên cứu của VEPR cũng cho rằng, Việt Nam vẫn đang ở mức thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Giá trị gia tăng của sản phẩm xuất khẩu thấp vì dựa chủ yếu vào mức thâm dụng lao động giá rẻ và hầu như không dựa vào tiến bộ công nghệ trên cơ sở nghiên cứu và phát triển. Yếu tố này tiếp tục giúp Việt Nam trở thành điểm đến cho quá trình gia công sản phẩm, thay thế cho một số nước đang chuyển lên nấc thang cao hơn như Trung Quốc, Thái Lan.

Tuy nhiên, cấu trúc dân số vàng của Việt Nam đang qua đi, với sự gia tăng của tỷ trọng người già trên tổng dân số, lợi thế về nguồn cung lao động có thể nhanh chóng mất đi. Không có chính sách chuyển đổi, nâng cao kỹ năng và năng suất lao động kịp thời, Việt Nam sẽ mất các lợi thế về chi phí sản xuất.

Theo TS Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng VEPR, nền kinh tế có xu hướng phụ thuộc ngày càng nhiều vào khu vực FDI. Trong khi đó, chi đầu tư công tiếp tục chỉ chiếm tỷ trọng tương đối khiêm tốn so với chi thường xuyên và trả lãi và nợ gốc trong tổng chi ngân sách.

Một trong các giải pháp mà cơ quan này đưa ra là đẩy mạnh cải cách thể chế, bảo vệ quyền sở hữu và nhà đầu tư, tạo môi trường phát huy sự sáng tạo công nghệ.

“Về cơ bản, chính sách cần hướng tới khai thác những tiềm năng của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra, tránh khuynh hướng phản ứng chống đối quá trình 'phá hủy sáng tạo' của các ngành mới và công nghệ mới. Nếu thành công, cải cách đó sẽ góp phần tạo ra một khu vực kinh tế tư nhân năng động, hướng tới giảm sự phụ thuộc quá cao của tăng trưởng kinh tế vào khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài“, báo cáo nêu.

VEPR dự báo, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế sẽ mạnh mẽ hơn dựa trên nền tảng của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 và tuân thủ nghiêm túc quy định, luật pháp quốc tế trong hội nhập. Bối cảnh này đang đặt ra yêu cầu về sự thay đổi tầm nhìn của những nhà làm chính sách.

Theo Viễn Thông/VnExpress